یادداشتی بر فیلم شبح نویسنده (رومن پولانسکی )
محو شده در میان ورق های کاغذ
نگاه اول :
می خواهم درباره اخرین فیلم رومن پولانسکی بنویسم ، قراره چی بگم مهم نیست این مهمه که قراره درباره کجای فیلم حرف بزنم . سکانس پایانی فیلم دلیل اصلی این نوشته است ، سکانسی که بیش از هرچیز ما را یاد ساخته های درخشان الفرد هیچکاک می انداخت . همان مولفه ای که عامل اصلی ایجاد دلهره در ما بود ، اتفاقی در خارج از قاب می افتاد و ما فقط تاثیراتش را می بینیم ، محدودیم و نمی توانیم ببینیم چه اتفاقی افتاده ، کنجکاویم و مدام تلاش می کنیم تا به ماجرا پی ببریم و در همان حال رها می شویم .
این از اصلی ترین نقاط قوت یک تریلر است ، شخصیت اصلی ما از قاب بیرون می رود و ما متوجه می شویم که در ان جا اتفاقی افتاده است و تلاش ما برای پی بردن به ماجرا به دست کارگردان می افتد ، کارگردان با خلاقیت و نواوری خود یک نشانه از خارج قاب برای ما می فرستد و حالا است که ما به تمام یا قسمتی از ماجرا پی می بریم با این شگرد نه تنها بیننده را بیشتر با فیلم درگیر می کنیم بلکه تعلیق هم می افرینیم .
حال به سکانس پایانی همین فیلم که یکی از بهترین پایان های سینمایی چند سال اخیر است بنگریم ، نویسنده را می بینیم که ورق به دست از مقابل قاب می گذرد و از طرف دیگری از ان خارج می شود ، 2نکته در قاب (که شاید زمانی نزدیک به چند ثانیه را می گیرد ) خیلی برجسته است :
1- ماشینی با سرعت عبور می کند ، همان لحظه فکر می کنیم ولی کارگردان این مهلت را به ما نمی دهد .
2- ورق های معلق شده در هوا که حالا به داخل قاب می ایند .
خیلی باشکوه است . اگر به قاب بیشتر توجه کنیم تصویری از رئیس جمهور را می بینیم که زاویه دیدش به خیابان و در واقع به ما است ، او شاهد پر پر شدن ورق های زندگی نامه اش است که همین زندگی نامه جان چندین نفر را در فیلم به طور مستقیم گرفته است .
این پایان همان پایانی است که می شود از این فیلم انتظار داشت ، نویسنده (که حتی نامش هم در فیلم نمی اید ) به خاطر کنجکاوی و خطری که اصلا تهدیدش نمی کرد به دنبال راه فرار بود و حالا در پایان نابود می شود .
پولانسکی به هر موضوعی در فیلم هایش خیلی سیاه می نگرد ، خیلی بد بین است البته این موضوع ریشه در زندگی اش دارد که بحثی جداست ، این دنیای سیاه و تیره پولانسکی در این فیلم هم خود را نشان می دهد که البته از حسن های فیلم است .
نگاه دوم :
سال 2010 شاهد 2 تریلر خیلی خوب بودیم یکی یک تریلر روان شناسانه ( جزیره شاتر ) و یکی یک تریلر سیاسی ( روح نگار ) . در واقع مارتین اسکورسیزی از سبک و سینمایی پولانسکی الهام گرفته بود ( فارغ از خوب یا بد بودن هر کدام از این فیلم ها ) ولی فیلم پولانسکی ارزینال تر است .
فیلم بسیار زیاد به قواعد زانر پایبند بوده و همه چیز سر جای خودش اتفاق می افتد در واقع یک مرد نا خواسته وارد دنیایی می شود که باید خود را از ان سالم بیرون بیاورد ، همه این قواعد در کنار کارگردانی خوب و موثر پولانسکی که کمتر در فیلم دیده می شود ( به عمد البته ) به فیلم ریتم و ضرباهنگی خوب می دهد که بیننده را تا پایان نگه می دارد ولی مشکل کجاست ؟
مشکل این جاست که فیلم فاقد ان پیچیدگی نهایی است ، پولانسکی در پایان به تمام سوال ها و رمز ها پاسخ می دهد و هیچ چیز برای بیننده بی جواب باقی نمی گذارد ، در واقع پولانسکی گره ی نهایی را که باید بیننده ان را هر طور که می خواهد باز کند ایجاد نمی کند شاید بهتر است به نمونه ی شبیه این فیلم در همین امسال یعنی جزیره شاتر اشاره کرد که چه گونه پایانش را رقم می زند !
نگاه سوم :
ایا روح نگار تجربه ی جدیدی در کارنامه پربار پولانسکی است ؟
پاسخ خیر است ، مستاجر ، انجزار ، بچه رزمری و ... همه ساخته های همین مرد است که در زانر تریلر قرار می گیرند پس در این بین جایگاه روح نگار کجاست ؟
این فیلم کارگردانی خوبی دارد اما حرف جدیدی برای گفتن ندارد ، فارغ از تمام این حرف ها فیلم از فیلم نامه ضربه می خورد ، در واقع همه می دانیم که فیلم های تریلر برپایه نقطه های اوج و شوک ها استوار است اما در این فیلم این اتفاق ها خیلی دیر می افتاد یعنی نقاط اوج فیلم سر جای خود نیست و این به خودی خود جذابیت فیلم را کاهش می دهد به طوری که می بینیم اصلی ترین شوک فیلم که بیننده خیلی قبل از ان منتظر ان است در پایان فیلم روی می دهد و باز همین فیلم را با دیگر فیلم استاندارد امسال یعنی جزیره شاتر مقایسه کنیم خواهیم دید در ان فیلم شاهد 3 نقطه اوج اصلی هستیم و این موضوع به طبع به بهتر بودن یا نبودن فیلم تاثیر می گذارد .
البته تعلیق و کشش حاکم بر فیلم فوق العاده است و دلیل اصلی این موضوع هم همین فاصله انداختن بین نقاط اوج می باشد که بیننده را بیشتر کنجکاو می نماید .
در واقع روح نگار بیشتر فیلم ، فیلم نامه است تا کارگردانی ، در این جاست که ایرادات فیلم نامه بیشتر خودش را بروز می دهد حال ان که کارگردانی پولانسکی خیلی خوب در فیلم نمود یافته است .
حال در پایان باز هم به همان سکانس پایانی باز می گردیم ، در بین ان ورق های معلق در هوا چه چیزی است ؟؟
عوامل اصلی گرد اورنده این کتاب کجا هستند ؟
پاسخ ساده است ، ان ها در بین این ورق های معلق محو شده اند !
چاپ شده در روزنامه بانی فیلم
نگاه اول :
می خواهم درباره اخرین فیلم رومن پولانسکی بنویسم ، قراره چی بگم مهم نیست این مهمه که قراره درباره کجای فیلم حرف بزنم . سکانس پایانی فیلم دلیل اصلی این نوشته است ، سکانسی که بیش از هرچیز ما را یاد ساخته های درخشان الفرد هیچکاک می انداخت . همان مولفه ای که عامل اصلی ایجاد دلهره در ما بود ، اتفاقی در خارج از قاب می افتاد و ما فقط تاثیراتش را می بینیم ، محدودیم و نمی توانیم ببینیم چه اتفاقی افتاده ، کنجکاویم و مدام تلاش می کنیم تا به ماجرا پی ببریم و در همان حال رها می شویم .
این از اصلی ترین نقاط قوت یک تریلر است ، شخصیت اصلی ما از قاب بیرون می رود و ما متوجه می شویم که در ان جا اتفاقی افتاده است و تلاش ما برای پی بردن به ماجرا به دست کارگردان می افتد ، کارگردان با خلاقیت و نواوری خود یک نشانه از خارج قاب برای ما می فرستد و حالا است که ما به تمام یا قسمتی از ماجرا پی می بریم با این شگرد نه تنها بیننده را بیشتر با فیلم درگیر می کنیم بلکه تعلیق هم می افرینیم .
حال به سکانس پایانی همین فیلم که یکی از بهترین پایان های سینمایی چند سال اخیر است بنگریم ، نویسنده را می بینیم که ورق به دست از مقابل قاب می گذرد و از طرف دیگری از ان خارج می شود ، 2نکته در قاب (که شاید زمانی نزدیک به چند ثانیه را می گیرد ) خیلی برجسته است :
1- ماشینی با سرعت عبور می کند ، همان لحظه فکر می کنیم ولی کارگردان این مهلت را به ما نمی دهد .
2- ورق های معلق شده در هوا که حالا به داخل قاب می ایند .
خیلی باشکوه است . اگر به قاب بیشتر توجه کنیم تصویری از رئیس جمهور را می بینیم که زاویه دیدش به خیابان و در واقع به ما است ، او شاهد پر پر شدن ورق های زندگی نامه اش است که همین زندگی نامه جان چندین نفر را در فیلم به طور مستقیم گرفته است .
این پایان همان پایانی است که می شود از این فیلم انتظار داشت ، نویسنده (که حتی نامش هم در فیلم نمی اید ) به خاطر کنجکاوی و خطری که اصلا تهدیدش نمی کرد به دنبال راه فرار بود و حالا در پایان نابود می شود .
پولانسکی به هر موضوعی در فیلم هایش خیلی سیاه می نگرد ، خیلی بد بین است البته این موضوع ریشه در زندگی اش دارد که بحثی جداست ، این دنیای سیاه و تیره پولانسکی در این فیلم هم خود را نشان می دهد که البته از حسن های فیلم است .
نگاه دوم :
سال 2010 شاهد 2 تریلر خیلی خوب بودیم یکی یک تریلر روان شناسانه ( جزیره شاتر ) و یکی یک تریلر سیاسی ( روح نگار ) . در واقع مارتین اسکورسیزی از سبک و سینمایی پولانسکی الهام گرفته بود ( فارغ از خوب یا بد بودن هر کدام از این فیلم ها ) ولی فیلم پولانسکی ارزینال تر است .
فیلم بسیار زیاد به قواعد زانر پایبند بوده و همه چیز سر جای خودش اتفاق می افتد در واقع یک مرد نا خواسته وارد دنیایی می شود که باید خود را از ان سالم بیرون بیاورد ، همه این قواعد در کنار کارگردانی خوب و موثر پولانسکی که کمتر در فیلم دیده می شود ( به عمد البته ) به فیلم ریتم و ضرباهنگی خوب می دهد که بیننده را تا پایان نگه می دارد ولی مشکل کجاست ؟
مشکل این جاست که فیلم فاقد ان پیچیدگی نهایی است ، پولانسکی در پایان به تمام سوال ها و رمز ها پاسخ می دهد و هیچ چیز برای بیننده بی جواب باقی نمی گذارد ، در واقع پولانسکی گره ی نهایی را که باید بیننده ان را هر طور که می خواهد باز کند ایجاد نمی کند شاید بهتر است به نمونه ی شبیه این فیلم در همین امسال یعنی جزیره شاتر اشاره کرد که چه گونه پایانش را رقم می زند !
نگاه سوم :
ایا روح نگار تجربه ی جدیدی در کارنامه پربار پولانسکی است ؟
پاسخ خیر است ، مستاجر ، انجزار ، بچه رزمری و ... همه ساخته های همین مرد است که در زانر تریلر قرار می گیرند پس در این بین جایگاه روح نگار کجاست ؟
این فیلم کارگردانی خوبی دارد اما حرف جدیدی برای گفتن ندارد ، فارغ از تمام این حرف ها فیلم از فیلم نامه ضربه می خورد ، در واقع همه می دانیم که فیلم های تریلر برپایه نقطه های اوج و شوک ها استوار است اما در این فیلم این اتفاق ها خیلی دیر می افتاد یعنی نقاط اوج فیلم سر جای خود نیست و این به خودی خود جذابیت فیلم را کاهش می دهد به طوری که می بینیم اصلی ترین شوک فیلم که بیننده خیلی قبل از ان منتظر ان است در پایان فیلم روی می دهد و باز همین فیلم را با دیگر فیلم استاندارد امسال یعنی جزیره شاتر مقایسه کنیم خواهیم دید در ان فیلم شاهد 3 نقطه اوج اصلی هستیم و این موضوع به طبع به بهتر بودن یا نبودن فیلم تاثیر می گذارد .
البته تعلیق و کشش حاکم بر فیلم فوق العاده است و دلیل اصلی این موضوع هم همین فاصله انداختن بین نقاط اوج می باشد که بیننده را بیشتر کنجکاو می نماید .
در واقع روح نگار بیشتر فیلم ، فیلم نامه است تا کارگردانی ، در این جاست که ایرادات فیلم نامه بیشتر خودش را بروز می دهد حال ان که کارگردانی پولانسکی خیلی خوب در فیلم نمود یافته است .
حال در پایان باز هم به همان سکانس پایانی باز می گردیم ، در بین ان ورق های معلق در هوا چه چیزی است ؟؟
عوامل اصلی گرد اورنده این کتاب کجا هستند ؟
پاسخ ساده است ، ان ها در بین این ورق های معلق محو شده اند !
چاپ شده در روزنامه بانی فیلم
+ نوشته شده در جمعه ۱۳۸۹/۰۵/۲۹ ساعت 16:46 توسط سینا حبیبی
|
