مروری به سینمای ایران در سال 88
این یادداشت قبل از این در نشریه اینترنتی ادم برفی ها به چاپ رسید .
اتفاقات سینمای ایران را تیتروار مورد بررسی قرار میدهیم. با یک نگاه متوجه خواهیم شد امسال بر خلاف انتظار سال چندان بدی برای سینمای ایران نبود.
۱- جشنواره فجر سال ۸۷ در شرایطی آغاز شد که نامی از درباره الی در بخش مسابقه نبود در حالی که این فیلم به بخش مسابقه جشنواره برلین راه یافته بود . حضور بزرگانی چون استاد بیضایی و کریم مسیحی بعد از سال ها روحی به جشنواره بخشیده بود. با تمام این حرفها اصلیترین خبر جشنواره رفع توقیف درباره الی بود و اکران آن که خود برای تمام جشنواره کافی بود . این فیلم دیده شد و با اکثریت قاطع تبدیل شد به بهترین فیلم سال از نگاه منتقدان.
۲- اکران نوروزی سینماها با آثاری چون وقتی همه خوابیم و سوپر استار و بیست به همراه اخراجی ها ۲ آغاز شد و با تمام کش مکشها اخراجیها رکوردی افسانه ای در تاریخ سینمای ایران رقم زد و ۸ میلیارد فروخت البته سوپر استار هم میلیاردی شد. حذف درباره الی از اکران نوروزی خبر ساز ترین نکته این اکران بود.
۳- حضورهای بین المللی سینمای ایران در این سال بسیار چشمگیر بود پس از موفقیتهای پیاپی درباره الی در جشنوارهها کسی از گربههای ایرانی خبر نداره در کن درخشید و دو جایزه در بخش نوعی نگاه دریافت نمود همچنین زمزمه با باد شهرام علیدی هم در بخش دو هفته با منتقدین جایزه گرفت.
۴- درباره الی در بدترین شرایط موجود اکران شد ، ولی باز هم نزدیک به دو میلیارد فروخت.
۵- امسال فیلمهای سخیف و مضحک هم کم نبودند و البته فروش خوبی هم داشتند. اخراجیها، پسر تهرانی ، زندگی شیرین و …
۶- اکران عید فطر با تردید، بی پولی، دو خواهر و زندگی شیرین شروع شد. در این بین فیلم نعمت ا… که یک کمدی سیاه بود توانست هم نظر منتقدان و هم نظر مردم را جلب کند و تردید هم با تغییراتی در مدت زمان فیلم به اکران درآمد و فروش نسبتا قابل قبولی هم داشت.
۷- اکران تبعیض آمیز فیلمی همچون صداها، ساخته فرزاد موتمن یکی دیگر از نکتههای جالب و منحصر به فرد سیستم فیلمسازی در ایران بود. فیلم تحسین شده صداها با تعدد بازیگران شناخته شده و نامدارش اجازه اکران گسترده را پیدا نکرد و به نوعی قربانی سیاستهای مغرضانه مسوولین شد. قرار بود چنین بلایی بر سر عیار چهارده پرویز شهبازی هم بیاید که ظاهرا پس از بازتاب منفی اکران محدود فیلم صداها و اعتراض مکرر سازندگان فیلم و نیز نویسندگان سینمایی، مسوولین امر کوتاه آمدند و عیار چهارده از اکران بهتری برخوردار شد.
۸- مهمترین اتفاقهایی که در پاییز افتاد رفع توقیف به رنگ ارغوان بعد از ۵ سال بود و اکران محاکمه در خیابان ساخته مسعود کیمیایی که بعد از فیلم ضعیفی چون رئیس توانست نظر مخاطبان را جلب کرده و به پر فروش ترین فیلم کیمیایی تبدیل شد. به رنگ ارغوان پس از پنج سال هنوز ان قدر طراوت و جذابیت داشت که چه از نظر داوران جشنواره فجر و چه از نظر بسیاری از منتقدان سینمایی به عنوان بهترین فیلم جشنواره بیست و هشتم فجر شناخته شد.
۹- حدس ها و گمانه زنیها برای فیلمهای حاضر در جشنواره ۲۸ زیاد شد و بالاخره بدون حضور بسیاری از کارگردانان بزرگ جشنواره برای اولین بار در برج میلاد آغاز شد. پرسه در مه، بدرود بغداد، فصل بارانهای موسمی که هر سه حاصل کارگردانان جوان و نسل نو بودند توجه بسیاری را برانگیختند. محسن عبدالوهاب در نخستین تجربه مستقل فیلمسازیاش توانست نظر مساعد منتقدان را جلب کند. فیلم هیچ عبدالرضا کاهانی نیز از فیلمهای مورد اقبال جشنواره امسال بود. جشنواره فجر در این سال خالی از حاشیه نبود و درگیری شدید نشست مطبوعاتی فیلم زمهریر، تنش و درگیری لفظی در نشست مطبوعاتی فیلم مهدی کرم پور، اعتراض شدید و جدی اصولگرایان به بدحجابی خانمهای سینمای مطبوعات و… برخی از حاشیههای جشنواره بودند. جشنواره امسال کارناوال فیلمهای توقیفی سالهای گذشته بود. به رنگ ارغوان، صد سال به این سالها، آتشکار سه نمونه شاخص از این گروه فیلمها بودند که جز به رنگ ارغوان دو فیلم دیگر چندان مورد توجه قرار نگرفتند.
۱۰- سال ۸۸ سینماگران بزرگی نیز از بین ما رفتند که می توان به نیکو خردمند، امیر قویدل ، سیف الله داد، مهدی نوربخش، فرخ لقا هوشمند، پیمان ابدی و … اشاره کرد. یادشان گرامی.
نگاهی به برخی از فیلم های مهم و مطرح سالی که گذشت:
۱- تنها دوبار زندگی می کنیم :
تنها دوبار زندگی میکنیم فیلم اول بهنام بهزادی بود که در جشنواره ۲۶ فجر به نمایش در آمد و نظرهای بسیاری را به سوی خود جلب کرد. فیلم داستان مردی را روایت میکند که قرار است چند روز دیگر بمیرد و در این چند روز درصدد انتقام از کسانی است که آرزوها و فکرهایش را نابود کردهاند .
فضای فیلم که یادآور دو فیلم بسیار خوب این دهه سینمای ایران است ( نفس عمیق و شبهای روشن ) ، فیلمنامه قوی در کنار یک کارگردانی روان و حرفه ای این فیلم را به اثری بزرگ تبدیل کرد .
۲- محاکمه در خیابان :
بیست و هفتمین فیلم مسعود کیمیایی بازگشتی است موفق برای فیلمساز که با همه مولفههای فیلمسازی کیمیایی را دارا بود و ایدههای نو و خلاقیتهایی نیز در آن به کار رفته بود و همین امر باعث شد این فیلم نظر سینما دوستان را جلب کند. این فیلم که از لحاظ سینمایی خیلی خوب از کاردرآمده بود خیلی منسجم تر از چند فیلم اخیر کیمیایی بود.
۳- بی پولی :
بعد از بوتیک انتظارها از نعمت ا… بسیار زیاد بود و همین امر باعث شده بود فیلم بعدی او با فاصله ای ۵ ساله ساخته شود، فیلم داستان یک زوج جوان با بازی لیلا حاتمی و بهرام رادان را روایت میکند که بعد از مراسم عروسی دچار بی پولی شده و مشکلاتشان شروع میشود. یک فیلم نامه فوق العاده قوی و دیالوگنویسی زیبا بی پولی را به یک کمدی قابل قبول تبدیل میکند .
۴- تردید :
واروز کریم مسیحی بعد از ۱۸ سال از شاهکار پرده آخر این بار با تردید به جشنواره آمد و موفق شد جایزه بهترین فیلم را نیز تصاحب کند . واروز در این فیلم به استادانه ترین شکل فیلم را از یک اقتباس ساده از هملت جدا میکند و آن را اثری مستقل مینماید. میزانسنهای تئاتری و البته بسیار دقیق نشان از نبوغ این کارگردان دارد . این فیلم در نسخه اکران کمی کوتاه تر شده بود.
